Quang Trung đại phá quân Thanh Tết Kỷ Dậu 1789: chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa

Mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789, chỉ trong mấy ngày Tết, vua Quang Trung Nguyễn Huệ đã đánh tan đạo quân Thanh đang chiếm đóng Thăng Long. Từ một cuộc hành quân thần tốc vượt hàng trăm dặm đến những trận tiến công táo bạo ở Ngọc Hồi, Đống Đa, đây là một trong những chiến thắng nhanh và oanh liệt nhất trong lịch sử Việt Nam.

Bối cảnh: Lê Chiêu Thống cầu viện nhà Thanh

Cuối thế kỷ XVIII, đất nước chia cắt, chiến tranh liên miên. Phong trào Tây Sơn từ đất Quy Nhơn đã lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong, rồi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc dẹp họ Trịnh. Triều Lê lúc ấy đã suy yếu, vua Lê Chiêu Thống không đủ sức giữ vững chính quyền.

Năm 1788, khi quân Tây Sơn trở lại Bắc Hà, Lê Chiêu Thống bỏ chạy lên phía bắc và sai người cầu cứu nhà Thanh. Vua Càn Long nhân cơ hội đó sai Tổng đốc Lưỡng Quảng là Tôn Sĩ Nghị đem quân sang. Về quân số, theo sử cũ có nguồn chép tới khoảng hai mươi chín vạn người, con số chính xác vẫn còn được bàn luận.

Trước thế giặc mạnh, các tướng Tây Sơn ở Bắc Hà như Ngô Văn Sở, cùng mưu sĩ Ngô Thì Nhậm, quyết định rút khỏi Thăng Long, lui về giữ phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn, bảo toàn lực lượng và cấp báo về Phú Xuân. Quân Thanh tiến vào Thăng Long gần như không gặp kháng cự, Lê Chiêu Thống được phong làm An Nam quốc vương.

Lên ngôi hoàng đế và cuộc hành quân thần tốc

Nhận tin báo, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi hoàng đế ở núi Bân gần Phú Xuân (Huế) vào cuối năm 1788, lấy niên hiệu Quang Trung, để chính danh lãnh đạo cuộc kháng chiến. Ngay sau đó, ông thống lĩnh đại quân tiến ra Bắc.

Trên đường đi, nhà vua dừng lại ở Nghệ An, tuyển thêm quân và tổ chức duyệt binh. Theo truyền tụng, để giữ sức cho quân sĩ, cứ ba người một tốp, thay phiên nhau khiêng võng cho một người nằm nghỉ, nhờ vậy cả đạo quân vừa đi nhanh vừa không quá kiệt sức.

Đến Tam Điệp, Quang Trung cho quân sĩ ăn Tết trước, rồi hẹn đến ngày mồng 7 Tết sẽ vào Thăng Long mở tiệc ăn mừng.

Diễn biến: từ Hà Hồi đến Ngọc Hồi – Đống Đa

Đêm 30 Tết, quân Tây Sơn chia làm nhiều đạo, vượt sông Gián Khẩu, đánh tan các đồn tiền tiêu của địch. Quân Thanh mải vui Tết, không ngờ bị tấn công.

Đêm mồng 3 Tết, quân Tây Sơn bí mật vây đồn Hà Hồi. Thấy thế quân quá mạnh, quân trong đồn xin hàng. Rạng sáng mồng 5 Tết, Quang Trung đánh vào đồn Ngọc Hồi, cứ điểm mạnh nhất phía nam Thăng Long. Theo sử cũ, quân Tây Sơn dùng những tấm ván lớn ghép lại, bên ngoài phủ rơm ướt để che đạn, theo sau là đội voi chiến và bộ binh xung phong. Đồn Ngọc Hồi bị phá, quân Thanh tan vỡ.

Cùng lúc đó, một cánh quân khác do Đô đốc Long chỉ huy đánh thẳng vào đồn Khương Thượng ở vùng Đống Đa. Tướng giặc Sầm Nghi Đống thất thế, phải thắt cổ tự vẫn. Hay tin các đồn phía nam vỡ, Tôn Sĩ Nghị hoảng hốt bỏ chạy qua sông Nhị Hà; cầu phao sập, rất nhiều quân Thanh rơi xuống sông. Lê Chiêu Thống cũng chạy theo sang phương Bắc.

Chiều mồng 5 Tết, vua Quang Trung tiến vào Thăng Long, sớm hơn cả lời hẹn ban đầu.

Nghệ thuật quân sự của Quang Trung

• Thần tốc và bất ngờ: hành quân rất nhanh và chọn đánh vào dịp Tết, khi địch chủ quan nhất.
• Rút lui chiến lược: việc bỏ Thăng Long lúc đầu giúp bảo toàn lực lượng và khiến địch thêm kiêu ngạo.
• Tiến công thọc sâu, nhiều hướng: đánh đồng thời vào Ngọc Hồi và Khương Thượng làm hệ thống phòng thủ của địch sụp đổ nhanh chóng.
• Chính danh, quy tụ lòng người: việc lên ngôi trước khi xuất quân giúp tập hợp sức mạnh và danh nghĩa cho cuộc kháng chiến.

Ý nghĩa lịch sử

Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa đập tan ý đồ can thiệp của nhà Thanh, bảo vệ nền độc lập của đất nước. Sau đó, Quang Trung khéo léo dùng đường ngoại giao để bình thường hóa quan hệ với nhà Thanh, tránh một cuộc chiến tranh mới. Hằng năm, vào ngày mồng 5 Tết, người dân Hà Nội tổ chức hội Đống Đa để tưởng nhớ chiến công của vị hoàng đế áo vải.

Thử cầm quân trong Kiến Tạo Sử

Trong Kiến Tạo Sử, bạn dẫn dắt đất nước qua từng năm trên bản đồ, và ở những cột mốc lớn, bạn chọn kế sách cho riêng mình. Lựa chọn đánh dấu "theo sử" đi đúng như lịch sử, còn các lựa chọn khác sẽ rẽ nhánh dòng sử. Khi giao tranh, bạn được xem tỉ lệ thắng trước rồi mới quyết định chiến thuật. Chơi ngay