Kinh tế, thuế và lương thực
Thuế
Mức thuế đặt trong thẻ Triều chính (0–100%, đầu ván 25%). Thuế cao thu nhiều tiền hơn, nhưng thu càng cao càng kém hiệu quả và dân càng bất mãn.
| Mức thuế | Phần thu được | Lòng dân mỗi vùng (so với mức 30%) |
|---|---|---|
| 0% | 0% | +15 |
| 10% | 9,7% | +10 |
| 20% | 18,8% | +5 |
| 25% | 23,1% | +2,5 |
| 30% | 27,3% | ±0 |
| 40% | 35,2% | −5 |
| 50% | 42,5% | −10 |
| 70% | 55,3% | −20 |
| 100% | 70% | −35 |
Ngoài ra, mỗi năm chỉ số Lòng dân cả nước nhích thêm một chút theo thuế: thuế 100% làm mất 0,1/năm, thuế 0% được khoảng +0,04/năm.
Ngân khố
Ngân khố tính bằng vạn quan. Đầu ván có 4 vạn quan.
Thu
Mỗi năm, mỗi vùng của ta nộp thuế theo công thức:
dân số × phần thu theo mức thuế × 4 vạn quan cho mỗi triệu dân × hệ số Kinh tế × (0,5 + lòng dân vùng ÷ 100) × thưởng trấn thủ
- Hệ số Kinh tế: ×0,7 khi Kinh tế 0, ×1 khi 50, ×1,3 khi 100.
- Lòng dân vùng: vùng lòng dân 0 nộp một nửa, lòng dân 50 nộp đủ, lòng dân 100 nộp gấp rưỡi.
- Thưởng trấn thủ: người trấn thủ còn sống có Chính trị trên 40 thu thêm (Chính trị − 40) ÷ 2 phần trăm. Ví dụ Chính trị 80 → +20%.
Một vùng 1 triệu dân, thuế 30%, Kinh tế 50, lòng dân 50, không trấn thủ: khoảng 1,09 vạn quan/năm.
Chi
| Khoản | Mức |
|---|---|
| Lương quân đồn trú | 0,01 vạn quan mỗi 1.000 quân mỗi năm |
| Lương các đạo quân | 0,02 vạn quan mỗi 1.000 quân mỗi năm |
| Chi tiêu triều đình | mất 3% ngân khố mỗi năm |
| Xây dựng | xem Xây dựng |
| Chiêu quân | 1 vạn quan mỗi 1.000 quân |
| Đóng thuyền (Thủy chiến) | 1 vạn quan cho mỗi 5.000 quân ra trận |
Nếu ngân khố không trả nổi lương các đạo quân, mỗi đạo quân hao thêm 5% quân và mất 10 sĩ khí mỗi năm cho tới khi có tiền trở lại.
Lòng dân từng vùng
Lòng dân mỗi vùng (0–100) mỗi năm dịch 15% quãng đường tới một mức đích. Mức đích bắt đầu từ 55, rồi cộng trừ:
| Yếu tố | Ảnh hưởng tới mức đích |
|---|---|
| Thuế | từ +15 (thuế 0%) tới −35 (thuế 100%), xem bảng trên |
| Được mùa / mất mùa | + (hệ số sản xuất − 1) × 20; mỗi cấp ruộng đê ≈ +2 |
| Trường học | +1 mỗi cấp |
| Quốc sách | Khuyến nông +2 · Học hành +1 · Hòa hiếu +1 · Luyện binh −1 · Khai hoang −3 |
| Vua | Minh quân +3 · Bạo chúa −5 |
| Người trấn thủ | +5 + (Mị lực − 50) × 0,3 |
| Đất mới chiếm (ngoài bờ cõi sử cũ) | −10 |
| Giặc đóng quân trong vùng | −10 |
| Đất quê hương dưới ách ngoại bang | −25 (rải tin nuôi chí bù lại +20 trong 20 năm) |
Ngoài ra lòng dân còn bị trừ ngay khi: vùng bị chiếm (−20), có nạn đói, hay dùng Vườn không nhà trống (−8).
Dân nổi dậy
Vùng nào của ta có lòng dân dưới 15 thì mỗi năm có 25% khả năng nổi dậy. Game dừng lại, bạn chọn:
| Lựa chọn | Kết quả |
|---|---|
| Đem quân đàn áp | Số dân nổi dậy = 2% dân vùng × (1 − lòng dân ÷ 50). Quân đồn trú cộng các đạo quân ta trong vùng, nhân với một hệ số may rủi từ 0,5 tới 1,5, nếu không ít hơn số dân nổi dậy thì dẹp yên: dân hao 1%, lòng dân +5, đồn trú mất một phần. Nếu thua, mất vùng: hào trưởng địa phương tự cai quản. |
| Giảm thuế, trị tội quan lại | Tốn 2 vạn quan cộng 1 vạn quan cho mỗi 100.000 dân của vùng. Lòng dân vùng +25. |
Lương thực và kho thóc
Lương thực đếm bằng nghìn suất (1 suất = lương ăn của một người trong một năm).
Thu hoạch
Mỗi vùng của ta cho lương theo sức đất của nó, nhân với:
- Ruộng đê: +10% mỗi cấp.
- Quốc sách: Khuyến nông +10%, Khai hoang +5%.
- Lòng dân vùng: ×0,9 khi lòng dân 0, ×1 khi 50, ×1,1 khi 100.
- Giặc trong vùng: −25%.
- Dùng Vườn không nhà trống để giữ vùng: mất trắng mùa màng của vùng năm ấy.
Ăn
| Ai ăn | Mỗi người một năm |
|---|---|
| Dân | 1 suất |
| Lính đồn trú và quân đứng trên đất ta | 1,5 suất |
| Quân đánh ngoài cõi | 2 suất |
Kho thóc
- Năm dư thì phần dư đổ vào kho; kho chứa tối đa bằng một năm ăn của cả nước.
- Năm thiếu thì lấy kho ra bù.
- Một số biến cố (ví dụ mất mùa, phát chẩn) cần thóc trong kho; kho trống thì lựa chọn đó không hiện.
- Khi bị đô hộ (không còn đất), kho giữ nguyên.
Nạn đói
Kho cạn mà vẫn thiếu là nạn đói. Cứ thiếu 10% so với nhu cầu ăn:
| Hậu quả | Mức |
|---|---|
| Lòng dân mọi vùng của ta | −4 |
| Dân mọi vùng | hao 2% |
| Sĩ khí mọi đạo quân | −3 |
| Điểm xếp hạng | −5 cho mỗi năm có đói |
Không có quốc sách hay công trình nào thêm lương, cả nước thường chỉ vừa đủ ăn (tự cung tự cấp khoảng 100–110%). Khuyến nông và ruộng đê là cách chắc nhất để có dư. Cẩn thận khi nuôi quân đông, đánh xa, hay xây nhiều nhà dân (thêm miệng ăn) mà không thêm ruộng.