Chu Văn An, người thầy của muôn đời
1292
Nhà giáo nổi tiếng nhất đời Trần, từng giữ chức Tư nghiệp Quốc tử giám. Ông dám dâng sớ xin chém những kẻ nịnh thần và được hậu thế tôn là bậc thầy mẫu mực.
Người thầy ở Huỳnh Cung
Chu Văn An (1292–1370), hiệu Tiều Ẩn, người làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay thuộc Thanh Trì, Hà Nội). Tương truyền ông đỗ Thái học sinh nhưng không ra làm quan ngay, mà mở trường dạy học ở quê, bên đầm Huỳnh Cung.
Đại Việt sử ký toàn thư tả ông là người cương trực, giữ mình trong sạch, không cầu danh lợi. Học trò theo học rất đông, nhiều người đỗ đạt và làm quan to, như Phạm Sư Mạnh và Lê Quát. Khi những học trò ấy về thăm, họ vẫn giữ lễ học trò: đứng hầu và vâng lời thầy dạy bảo.
Tư nghiệp Quốc tử giám
Vua Trần Minh Tông mời ông làm Tư nghiệp Quốc tử giám, trông coi việc học ở trường quốc học, đồng thời dạy thái tử (sau là vua Trần Hiến Tông).
Thất trảm sớ
Dưới thời vua Trần Dụ Tông, triều chính đổ nát, nhiều kẻ nịnh thần lộng quyền. Chu Văn An dâng sớ xin chém bảy tên nịnh thần, đời sau gọi là Thất trảm sớ. Vua không nghe, ông treo mũ từ quan về ở ẩn ở núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương), lấy việc dạy học, viết sách làm vui.
Ông để lại các tác phẩm như Tứ thư thuyết ước (nay đã mất) và một số bài thơ trong tập Tiều Ẩn thi tập. Ông mất năm 1370, được ban tên thụy là Văn Trinh.
Ghi nhớ
Ông được thờ ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) và ở núi Phượng Hoàng (Chí Linh). Nhiều trường học trên cả nước mang tên ông.
Nguồn
Đại Việt sử ký toàn thư, Bản kỷ, quyển 7 (mục năm 1370). Bản trên Wikisource
Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí, Nhân vật chí.
Duyệt ngày