Lý Bí và Vạn Xuân
542
Giữa thế kỷ VI, Lý Bí đứng lên chống nhà Lương, xưng Hoàng đế và đặt tên nước là Vạn Xuân. Đây là lần đầu tiên một người Việt xưng đế và đặt tên nước riêng.
Bối cảnh
Đầu thế kỷ VI, Giao Châu thuộc quyền nhà Lương, một trong các triều đại Nam triều ở Trung Quốc. Thứ sử Giao Châu là Tiêu Tư, người trong họ nhà vua. Sử cũ chép ông là người tham lam, hà khắc, khiến lòng người oán giận.
Lý Bí là ai?
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Lý Bí (có sách chép là Lý Bôn) là người huyện Thái Bình, tổ tiên là người phương Bắc sang ở đất Việt từ nhiều đời trước. Ông có tài văn võ và từng làm một chức quan nhỏ cho nhà Lương, nhưng bất bình nên bỏ về quê, kết giao với hào kiệt nhiều nơi.
Nhiều người theo ông về sau đều có tên trong sử: Tinh Thiều, người giỏi văn chương nhưng không được nhà Lương trọng dụng; Triệu Túc, tù trưởng ở Chu Diên; và tướng Phạm Tu.
Khởi nghĩa và lên ngôi
Khoảng năm 541–542, Lý Bí khởi binh. Tiêu Tư không chống nổi và bỏ chạy về Quảng Châu. Những năm sau đó, nhà Lương nhiều lần sai quân sang đánh lấy lại Giao Châu, nhưng đều không thành.
Mùa xuân năm 544, Lý Bí xưng Hoàng đế, sử gọi là Lý Nam Đế. Ông đặt tên nước là Vạn Xuân, với mong ước đất nước bền vững muôn đời, và lập triều đình có quan văn, quan võ. Tương truyền ông cho dựng chùa Khai Quốc ("mở nước"), tiền thân của chùa Trấn Quốc ở Hà Nội ngày nay.
Vì sao đáng nhớ?
Hai Bà Trưng đã xưng vương từ năm 40, nhưng Lý Bí là người đầu tiên xưng đế và đặt tên nước. Việc này khẳng định nước Việt ngang hàng với các triều đại phương Bắc. Sử gia đời sau đánh giá cao ý chí tự chủ ấy.
Nguồn
Đại Việt sử ký toàn thư, Ngoại kỷ, quyển 4, kỷ nhà Tiền Lý. Bản trên Wikisource
Tư Mã Quang, Tư trị thông giám (phần chép các năm 541–544).
Duyệt ngày